કલરિંગ પેજ (ચિત્રમાં રંગ પૂરવા)રંગપૂરણી pdf|gujarati rangpurni pdf free download

 

POCSO (Protection of Children from Sexual Offences Act) એ બાળકોને જાતીય શોષણ અને ગુનાઓથી બચાવવા માટેનો ભારત સરકારનો એક વિશેષ કાયદો છે.

આ કાયદા વિશેની મુખ્ય વિગતો નીચે મુજબ છે:

૧. પૂરું નામ અને અમલીકરણ

પૂરું નામ: Protection of Children from Sexual Offences Act, 2012.( જાતીય અપરાધો સામે બાળકોનું રક્ષણ કરતો અધિનિયમ)

આ કાયદો ૧૪ નવેમ્બર ૨૦૧૨ (બાળદિન) થી અમલમાં આવ્યો છે.

 

૨. મુખ્ય હેતુઓ

૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના તમામ બાળકોને જાતીય શોષણ, જાતીય સતામણી અને પોર્નોગ્રાફી જેવા ગુનાઓ સામે રક્ષણ આપવું.

બાળકો સાથે થતા ગુનાઓ માટે કડક સજાની જોગવાઈ કરવી.

ન્યાય પ્રક્રિયા દરમિયાન બાળકના હિત અને સુરક્ષાનું ધ્યાન રાખવું.

 

૩. મહત્વની જોગવાઈઓ

લિંગ સમાનતા: આ કાયદો છોકરા અને છોકરી બંનેને સમાન રીતે લાગુ પડે છે.

ઉંમરની વ્યાખ્યા: ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની કોઈપણ વ્યક્તિને આ કાયદા હેઠળ 'બાળક' ગણવામાં આવે છે.

કડક સજા: ગુનાની ગંભીરતા મુજબ આજીવન કેદ અથવા ફાંસી સુધીની સજાની જોગવાઈ છે.

સ્પેશિયલ કોર્ટ: આ કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે ખાસ 'પોક્સો કોર્ટ' (Special Courts) ની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

 

૪. રિપોર્ટિંગની જવાબદારી

જો કોઈ વ્યક્તિને ખબર પડે કે બાળકની સાથે આવો કોઈ ગુનો થયો છે અથવા થવાની સંભાવના છે, તો તેની જાણ પોલીસ કે ચાઇલ્ડ લાઇન (1098) પર કરવી ફરજિયાત છે. જો કોઈ જાણીજોઈને માહિતી છુપાવે, તો તેને પણ સજા થઈ શકે છે.

TET – TAT અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની દ્રષ્ટિએ POCSO Act, 2012 માંથી વારંવાર પૂછાતા મહત્વના મુદ્દાઓ અને કલમો નીચે મુજબ છે:

૧. પરીક્ષાલક્ષી મહત્વની કલમો (Sections)

પરીક્ષામાં ઘણીવાર સીધી કલમો વિશે પૂછવામાં આવે છે:

કલમ ૨: આમાં વ્યાખ્યાઓ આપવામાં આવી છે (જેમ કે 'બાળક' એટલે ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની વ્યક્તિ).

કલમ ૩ અને ૪: Penetrative Sexual Assault (ગંભીર જાતીય હુમલો) અને તેની સજા.

કલમ ૫ અને ૬: Aggravated Penetrative Sexual Assault (વધુ ગંભીર સંજોગોમાં થયેલ હુમલો, જેમ કે પોલીસ કે સુરક્ષાકર્મી દ્વારા) અને તેની કડક સજા.

કલમ ૭ અને ૮: Sexual Assault (જાતીય હુમલો) અને તેની સજા.

કલમ ૧૧ અને ૧૨: Sexual Harassment (જાતીય સતામણી - જેમ કે અશ્લીલ શબ્દો કે હાવભાવ) અને તેની સજા.

કલમ ૧૯: ગુનાની માહિતી આપવી (Reporting of offences) - જે કોઈપણ વ્યક્તિ માટે ફરજિયાત છે.

કલમ ૨૧: જો કોઈ જવાબદાર વ્યક્તિ (જેમ કે શિક્ષક કે ડૉક્ટર) ગુનાની જાણ ન કરે, તો તેને થતી સજાની જોગવાઈ.

 

૨. TET- TAT પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખવા જેવી બાબતો

બાળકની ઉંમર: આ કાયદા મુજબ ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના તમામ (છોકરા કે છોકરી) ને બાળક ગણવામાં આવે છે.

Special Courts: આ કેસો ચલાવવા માટે ખાસ અદાલતોની સ્થાપના કરવામાં આવે છે.

સમય મર્યાદા: કાયદા મુજબ, ગુનાની નોંધણી થયાના ૨૪ કલાકમાં બાળકને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ હાજર કરવાનું હોય છે અને બને ત્યાં સુધી ૧ વર્ષની અંદર કેસનો નિકાલ કરવાનો હોય છે.

ગોપનીયતા: બાળકની ઓળખ (નામ, સરનામું, શાળા) ક્યારેય જાહેર કરી શકાતી નથી. મીડિયા પણ બાળકની પરવાનગી વગર તેની વિગતો આપી શકતું નથી.

 

૩. શિક્ષકોની ભૂમિકા

TET TAT ની પરીક્ષામાં શિક્ષકની જવાબદારી અંગેના પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે:

શાળામાં જો કોઈ બાળકની સાથે આવું કૃત્ય થાય, તો આચાર્ય કે શિક્ષકે તાત્કાલિક પોલીસ અથવા Child Welfare Committee (CWC) ને જાણ કરવાની હોય છે.

જો શિક્ષક આ માહિતી છુપાવે, તો તેને પણ જેલની સજા કે દંડ થઈ શકે છે.

 

૪. મહત્વના ફૂલ ફોર્મ (Full Forms)

પરીક્ષામાં ઘણીવાર ટૂંકાક્ષરો પૂછાય છે:

POCSO: Protection of Children from Sexual Offences.

CWC: Child Welfare Committee.

JJ Act: Juvenile Justice Act.

NCPCR: National Commission for Protection of Child Rights.

 

તમારી તૈયારી માટે એક નાનો પ્રશ્ન:

"જો કોઈ ૧૭ વર્ષના કિશોર સાથે જાતીય ગુનો થાય, તો શું તેને POCSO હેઠળ રક્ષણ મળે?"

(જવાબ: હા, કારણ કે તે ૧૮ વર્ષથી નાનો છે.)