કલરિંગ પેજ (ચિત્રમાં રંગ પૂરવા)રંગપૂરણી pdf|gujarati rangpurni pdf free download

શિક્ષક તરીકે નોકરીમાં જોડાયા બાદ (એટલે કે સેવામાં ચાલુ હોય ત્યારે), શિક્ષકોના જ્ઞાન, કૌશલ્ય અને શૈક્ષણિક પદ્ધતિઓમાં સમયાનુસાર પરિવર્તન લાવવા અને તેમને અપડેટ રાખવા માટે જે તાલીમ આપવામાં આવે છે તેને સેવાકાલીન શિક્ષક-પ્રશિક્ષણ (In-service Teacher Training) કહે છે.

ગુજરાત અને ભારતમાં શિક્ષકો માટેના મુખ્ય સેવાકાલીન પ્રશિક્ષણ કાર્યક્રમો નીચે મુજબ છે:

 

૧. રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરના મોટા કાર્યક્રમો

નિષ્ઠા (NISHTHA - National Initiative for School Heads' and Teachers' Holistic Advancement): આ શિક્ષકો અને આચાર્યોના સર્વાંગી વિકાસ માટેનો એક વિશાળ રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ છે. તેમાં શિક્ષકોને અધ્યયન-અધ્યાપન પ્રક્રિયા, વર્ગખંડ વ્યવસ્થાપન અને બાળકોના મનોવિજ્ઞાન અંગે ઓનલાઈન/ઓફલાઈન તાલીમ અપાય છે.

દીક્ષા (DIKSHA) પ્લેટફોર્મ દ્વારા તાલીમ: ભારત સરકારના આ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર શિક્ષકો માટે વિવિધ શોર્ટ-ટર્મ ઓનલાઈન કોર્સ અને તાલીમ મોડ્યુલ ઉપલબ્ધ છે, જે શિક્ષકો પોતાની અનુકૂળતાએ પૂરા કરી શકે છે.

 

૨. સંસ્થાકીય સ્તરના કાર્યક્રમો (GCERT, DIET)

અભિમુખતા કાર્યક્રમો (Orientation Programs): જ્યારે કોઈ નવો અભ્યાસક્રમ અમલમાં આવે, નવી શિક્ષણ નીતિ (જેમ કે NEP 2020) લાગુ પડે, કે કોઈ નવી યોજના આવે ત્યારે શિક્ષકોને તેનાથી માહિતગાર કરવા આ શિબિરો યોજાય છે.

પુનશ્ચર્ચા વર્ગો (Refresher Courses): શિક્ષકો પોતાના વિષયના નવા પ્રવાહો, નવી માહિતી અને આધુનિક સંશોધનોથી વાકેફ થાય તે માટે ૧ થી ૨ અઠવાડિયાના રિફ્રેશર કોર્સ યોજવામાં આવે છે.

ક્રિયાત્મક સંશોધન (Action Research) તાલીમ: વર્ગખંડની રોજબરોજની સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે શિક્ષકોને સંશોધન કરતા શીખવવા DIET (જિલ્લા શિક્ષણ અને તાલીમ ભવન) દ્વારા આ તાલીમ અપાય છે.

 

૩. સ્થાનિક સ્તરની તાલીમો (CRC અને BRC)

CRC અને BRC કક્ષાની તાલીમ: ક્લસ્ટર રિસોર્સ સેન્ટર (CRC - પે સેન્ટર શાળા સ્તરે) અને બ્લોક રિસોર્સ સેન્ટર (BRC - તાલુકા સ્તરે) દ્વારા દર મહિને કે સમયાંતરે મીટિંગ્સ અને વર્કશોપ યોજાય છે. અહીં શિક્ષકો પોતાના અનુભવોનું આદાનપ્રદાન કરે છે અને નવી પદ્ધતિઓ શીખે છે.

 

૪. અન્ય વ્યવસાયિક વિકાસ કાર્યક્રમો

કાર્યશાળાઓ (Workshops):

ચોક્કસ કૌશલ્યના વિકાસ માટે (જેમ કે TLM - શૈક્ષણિક સાધનો બનાવવા, કમ્પ્યુટર કે સ્માર્ટ બોર્ડનો ઉપયોગ શીખવા) પ્રેક્ટિકલ વર્કશોપનું આયોજન થાય છે.

 

પરિસંવાદો અને સેમિનાર (Seminars/Conferences):

શિક્ષણના વિવિધ પ્રવર્તમાન મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા માટે રાજ્ય કે રાષ્ટ્રીય કક્ષાના સેમિનાર યોજાય છે, જેમાં શિક્ષકો ભાગ લઈ શકે છે.

 

આવા સતત પ્રશિક્ષણથી શિક્ષકોનો વ્યવસાયિક વિકાસ થાય છે અને શિક્ષણની ગુણવત્તા સુધરે છે.