કલરિંગ પેજ (ચિત્રમાં રંગ પૂરવા)રંગપૂરણી pdf|gujarati rangpurni pdf free download

'ક્લાસરૂમ ઇકોનોમી' (વર્ગખંડનું અર્થતંત્ર) એ વિદ્યાર્થીઓને નાણાકીય વ્યવસ્થાપન, જવાબદારી અને શિસ્ત શીખવવાની સૌથી પ્રાયોગિક અને મનોરંજક પદ્ધતિ છે. આ પદ્ધતિમાં આખો વર્ગખંડ એક નાના શહેર કે દેશની જેમ કામ કરે છે.

શાળામાં આ સિસ્ટમ લાગુ કરવા માટેની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ માર્ગદર્શિકા નીચે મુજબ છે:

 

૧. ચલણ (Currency) અને બેંકિંગ વ્યવસ્થા ઊભી કરવી

સૌથી પહેલાં તમારે તમારા વર્ગ માટે એક કાલ્પનિક અર્થવ્યવસ્થા ઊભી કરવી પડશે.

ચલણનું નામ: બાળકો સાથે મળીને ચલણનું કોઈ આકર્ષક નામ નક્કી કરો (દા.ત. જ્ઞાન-રૂપિયા, ક્લાસ-કોઈન, વિદ્યા-ધન).

ચલણનું સ્વરૂપ:

પ્રાયમરીના બાળકો માટે: કલર પ્રિન્ટ કાઢેલા નકલી કાગળના પૈસા વધુ અસરકારક રહેશે, કારણ કે તેઓ તેને હાથમાં પકડીને અનુભવી શકશે.

માધ્યમિક બાળકો માટે: બેંકની પાસબુક જેવી નાની ડાયરી અથવા એક્સેલ શીટમાં ડિજિટલ એન્ટ્રી રાખી શકાય.

બેંકરની નિમણૂક:  ગણિતમાં સારા અને જવાબદાર હોય તેવા ૧-૨ વિદ્યાર્થીઓને 'બેંકર' તરીકે પસંદ કરો, જેઓ પગાર આપવાનું અને હિસાબ રાખવાનું કામ કરશે.

૨. આવકના સ્ત્રોત: નોકરીઓ અને બોનસ (Income Sources)

દરેક વિદ્યાર્થી પાસે વર્ગમાં કોઈને કોઈ "નોકરી" (Classroom Job) હોવી જોઈએ, જેનાથી તેઓ દર અઠવાડિયે પગાર કમાઈ શકે.

 

નોકરીઓ અને પગારનું માળખું (ઉદાહરણ):

નોકરીનું નામ (Job Title)	કામગીરી (Responsibilities)	માસિક પગાર
હાજરી મંત્રી	ગેરહાજર વિદ્યાર્થીઓની નોંધ રાખવી અને શિક્ષકને આપવી	૨૦ રૂપિયા
સ્વચ્છતા નિરીક્ષક	વર્ગની સફાઈ, કચરો અને ડસ્ટબીનનું ધ્યાન રાખવું	૩૦ રૂપિયા
બોર્ડ મેનેજર	લેક્ચર પહેલા અને પછી બ્લેકબોર્ડ/વ્હાઇટબોર્ડ સાફ કરવું	૩૦ રૂપિયા
ઉર્જા મંત્રી	રિસેસ કે છૂટતી વખતે વર્ગની લાઇટ અને પંખા બંધ કરવા	૨૦ રૂપિયા
હોમવર્ક આસિસ્ટન્ટ	વિદ્યાર્થીઓની નોટબુક ભેગી કરવી અને વહેંચવી	૨૦ રૂપિયા

 

બોનસ (Pro-active Income): જો કોઈ વિદ્યાર્થી નિયમિત હોમવર્ક કરે, વર્ગમાં કોઈને મદદ કરે, અથવા કોઈ સારા પ્રશ્નો પૂછે, તો તેને શિક્ષક તરત જ ૫ કે ૧૦ રૂપિયાનું બોનસ આપી શકે છે.

૩. ખર્ચ અને દંડ (Expenses & Fines)

પૈસા કમાવવા જેટલું જ મહત્વનું છે પૈસા બચાવતા શીખવું. આ માટે બાળકો પર નાના આર્થિક ભાર મૂકવા જરૂરી છે.

માસિક ખર્ચ (ભાડું): દરેક વિદ્યાર્થીએ પોતાની બેંચ/ડેસ્કનો ઉપયોગ કરવા બદલ મહિનાના અંતે ૨૦ રૂપિયા (કાલ્પનિક રકમ) "ભાડા" પેટે શિક્ષકને ચૂકવવાના રહેશે. જો તેમની પાસે ભાડું ચૂકવવાના પૈસા ન હોય, તો તેમને થોડો સમય નીચે બેસાડવા જેવી નાની સજા આપી શકાય.

 

દંડ સિસ્ટમ (Fines):

હોમવર્ક ન લાવવા બદલ: -૨૦ રૂપિયા.

વર્ગમાં કારણ વગર અવાજ કરવા કે તોફાન કરવા બદલ: -૧૦ રૂપિયા.

શાળાની મિલકતને નુકસાન પહોંચાડવા બદલ: -૫૦ રૂપિયા.

 

૪. ખર્ચ કરવાની તકો: ધ ક્લાસરૂમ સ્ટોર અને વિશેષ અધિકારો

વિદ્યાર્થીઓ પૈસા કમાવા માટે ત્યારે જ પ્રોત્સાહિત થશે જ્યારે તેઓ તે પૈસા પોતાની મનપસંદ જગ્યાએ વાપરી શકશે. આ માટે મહિનાના અંતે એક "સ્ટોર ડે" (Store Day) રાખો.

 

વિદ્યાર્થીઓ પોતાના પૈસા ક્યાં વાપરી શકશે?

ભૌતિક વસ્તુઓ: આકર્ષક પેન્સિલ, કલરફુલ ઇરેઝર, સ્ટીકર્સ, બુકમાર્ક્સ અથવા નાની ચોકલેટ્સ (જેની કિંમત શિક્ષકે નક્કી કરી હોય).

વિશેષ અધિકારો (Privileges - આમાં શિક્ષકનો કોઈ જ ખર્ચ થતો નથી):

એક દિવસ માટે શિક્ષકની ખુરશી પર બેસવાનો મોકો: ૫૦ રૂપિયા.

પોતાની પસંદગીના મિત્ર સાથે બેસવાની છૂટ (એક દિવસ માટે): ૩૦ રૂપિયા.

"હોમવર્ક પાસ" (એક દિવસ માટે હોમવર્કમાંથી મુક્તિ): ૧૫ રૂપિયા.

વર્ગમાં પોતાનું મનપસંદ ગીત કે વાર્તા સંભળાવવાનો સમય: ૧૦ રૂપિયા.

 

૫. અમલીકરણ માટેની મહત્વની ટિપ્સ

સમયનું સંચાલન: આખી સિસ્ટમ રોજ ન ચલાવો. દર શનિવારે છેલ્લી ૧૫ મિનિટ "પે-ડે" (Pay Day) તરીકે રાખો, જ્યાં પગાર ચૂકવાય અને દંડ વસૂલાય.

જવાબદારી સોંપો: બધો જ હિસાબ શિક્ષકે જાતે ન રાખવો. બાળકોને જ મેનેજર, બેંકર અને પોલીસ બનાવો જેથી તેમની લીડરશીપ સ્કીલ વધે.

સમીક્ષા (Review): દર મહિનાના અંતે ૧૦ મિનિટની ચર્ચા કરો. પૂછો કે "કોણે સૌથી વધુ પૈસા બચાવ્યા? કોને દંડ ભરવો પડ્યો અને કેમ? આગલા મહિને તમે શું ખરીદવા માંગો છો?"

આ માળખું બાળકોને જીવનભર કામ આવે તેવી નાણાકીય શિસ્ત રમતા-રમતા શીખવી દેશે.